ROKEN IN NEDERLAND: FEITEN EN CIJFERS

Feiten en cijfers over roken

Roken is in Nederland een van de belangrijkste doodsoorzaken. Nederland telt ruim 3,5 miljoen rokers en 2 miljoen van hen zullen door roken overlijden. Elk jaar sterven circa 19.000 mensen als gevolg van roken en 20 tot 30 procent van alle kanker wordt veroorzaakt door roken.

In 2012 overleden in Nederland 19.030 mensen van twintig jaar en ouder aan de directe gevolgen van roken. De werkelijke sterfte die gerelateerd is aan roken ligt hoger, omdat het effect van passief roken nog niet is verdisconteerd. De jaarlijkse sterfte door meeroken wordt geschat op enkele duizenden gevallen door hartaandoeningen, enkele honderden gevallen door longkanker en enkele tiental gevallen van wiegendood (Hofhuis en Merkus, 2005).

Meeroken: wereldwijd jaarlijks 600.000 doden

Wereldwijd is naar schatting één op de honderd sterfgevallen het gevolg van passief meeroken. Jaarlijks sterven in totaal naar schatting 600.000 niet­-rokers aan de gevolgen van passief roken (Öberg et al., 2010; WHO, 2013). De sterfte ontstaat vooral door hartziekten, luchtweginfecties, astma en longkanker.

Volgens de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 is roken nog steeds de belangrijkste oorzaak van ziekte en sterfte in Nederland: 13,1% van de totale ziektelast komt door roken (RIVM, 2014).

Roken belangrijkste oorzaak longkanker

Roken is de belangrijkste oorzaak voor longkanker, COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease), slokdarmkanker, strottenhoofdkanker en mondholtekanker. In 2012 kon 90% van de sterfte door longkanker bij mannen en 78% van de sterfte door longkanker bij vrouwen worden toegewezen aan roken.

Roken is ook geassocieerd met veel andere aandoeningen, waaronder ademhalings­- en luchtwegproblemen, aandoeningen aan hart­ en vaatstelsel, suikerziekte en ongunstig beloop van chronische ziekten.

Onderstaande tabel toont het aantal sterfgevallen in 2012 wegens enkele aandoeningen onder mannen en vrouwen van 20 jaar en ouder.

sterfte-roken-statistieken

(Long)kanker en roken

Longkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker bij mannen en vrouwen in Nederland, en kent een zeer hoog sterftecijfer. Onder niet-rokers is longkanker een zeldzame ziekte. Vooral het percentage vrouwelijke longkankerpatiënten baart zorgen.

Mannen krijgen minder longkanker, vrouwen meer

Waar longkanker onder mannen een dalende trend laat zien (in 2012 stabiel op 27 procent), stijgt het aantal vrouwen dat longkanker krijgt (+2 procent in 2012). Bij vrouwen stijgt het aantal nieuwe gevallen van longkanker al sinds 1960, met name omdat vrouwen – in tegenstelling tot mannen – vanaf de jaren zestig meer zijn gaan roken. Deze stijging heeft zich in de periode 1990­-2011 voortgezet, hoewel deze stijging sinds 2008 is afgezwakt. In absolute getallen is het aantal vrouwen dat jaarlijks longkanker krijgt nog steeds kleiner dan het aantal mannen dat jaarlijks longkanker krijgt. Longkanker en andere roken-gerelateerde ziekten zijn een van de grootste volksgezondheidsproblemen.

Sterftecijfer 20 à 30 procent omlaag als iedereen stopt met roken

Stoppen met roken is de beste manier om de kans op (long)kanker te verkleinen. Als niemand meer rookt, zal het aantal gevallen van kanker met 20 tot 30 procent afnemen. Omdat het sterftecijfer bij longkankerpatiënten erg hoog is, zal ook het aantal mensen dat overlijdt aan kanker met 20 à 30 procent afnemen.

Hoeveel mensen proberen jaarlijks met roken te stoppen?

Van alle rokers heeft 62 procent ooit een serieuze stoppoging ondernomen. In 2012 deed 28 procent van de rokers van 15 jaar en ouder in het afgelopen jaar een stoppoging. Dat komt neer op ruim 1 miljoen mensen die probeerden te stoppen met roken. Van hen had 4 tot 10 procent een jaar later nog steeds geen enkele sigaret of shagje gerookt.

champix-stoppen-met-roken-zonder-afkickverschijnselen

Steeds meer rokers gebruiken de e-sigaret als hulpmiddel om te stoppen met roken. In 2013 verdrievoudigde het gebruik van e-sigaretten ten opzichte van 2012. In 2014 worden hierover extra gegevens verzameld. Cijfers hierover volgen.

Hoeveel mensen in Nederland roken?

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat ruim 3,5 miljoen Nederlanders in 2012 wel eens rookten. Van de volwassen bevolking (15 jaar en ouder) rookte 26 procent wel eens. Van de jongeren tussen 10 en 19 jaar was dat 18 procent. Vier op de vijf rokers begint voor zijn 18e verjaardag met roken. De gemiddelde volwassen roker rookte in 2012 14 sigaretten of shagjes per dag.

Hoe schadelijk is roken voor de gezondheid?

Roken is zeer schadelijk voor de gezondheid. Een op de twee rokers overlijdt (vroegtijdig) aan de gevolgen van roken. Een op de vier rokers sterft al vóórdat hij 65 jaar is. Veel mensen denken dat roken (en meeroken) vooral longkanker veroorzaakt. Maar door te roken, loopt iemand ook meer risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten, diabetes of longziekten. Roken verhoogt de bloeddruk en de cholesterolwaarde. Beide vormen een belangrijk risico voor hart- en vaatziekten.

Nog 5 redenen om VANDAAG te stoppen met roken:

  • Roken is verantwoordelijk voor 20,9 procent van alle verloren levensjaren
  • Naast longkanker verhoogt roken ook de kans op kanker in het hoofd/halsgebied, de blaas, de alvleesklier, de baarmoederhals, de lever, de maag en de nieren
  • Roken vermindert de vruchtbaarheid
  • Roken veroudert de huid
  • Roken vergroot de kans op macula degeneratie, een oogziekte die leidt tot blindheid

Portretten van longkankerpatiënten

Frans Bromet maakte in opdracht van KWF Kankerbestrijding negen indringende portretten van longkankerpatiënten, hun familieleden en nabestaanden. Bekijk ze hier >>

champix-stoppen-met-roken-zonder-afkickverschijnselen