Stoptober 2018 Komt Eraan! Ben Jij Klaar Om Te Stoppen Met Roken?

Stoptober 2018 is een nationale stoppen-met-roken-actie die rokers uitdaagt om in de maand oktober 28 dagen te stoppen met roken. Durf jij de uitdaging aan?

Stoptober 2018 staat voor de deur! Doe mee en stop in de maand oktober gedurende 28 dagen met roken. Lukt je dat, dan is de kans groot dat je de sigaret voorgoed links laat liggen. En… met z’n allen stoppen is veel makkelijker!

Vanaf 7 september begint de landelijke campagne van Stoptober en op 1 oktober start de 28-dagen-niet-roken-reis. Deelnemers aan Stoptober worden elke dag gesteund en aangemoedigd om het vol te houden.

Uit onderzoek van het AMC blijkt dat Stoptober echt werkt. Maar liefst 70 procent van de deelnemers heeft Stoptober volgehouden en niet gerookt.

Maar Stoptober heeft méér voordelen:

1. Zelfvertrouwen groeit door Stoptober

Dankzij Stoptober neemt het zelfvertrouwen toe dat stoppen met roken lukt. De redenen die deelnemers aangeven waarom Stoptober voor hen werkt:

  • Gratis Stoptober-app (38%)
  • Steun (38%)
  • Samen stoppen (37%)
  • Tijdsaanduiding (30%)

Uit onderzoek van het AMC blijkt ook dat deelnemers grote steun ervaren door de hulp vanuit Stoptober en de steun van andere stoppers. Tevens is het belangrijk voor de deelnemers dat er een tijdsaanduiding is. De start staat gepland op 1 oktober en de stoppoging duurt 28 dagen.

2. Stoptober is nieuw nationaal stopmoment

Stoptober is een nieuw belangrijk nationaal stopmoment geworden naast 1 januari. Google toont aan dat de zoekopdrachten naar stoppen met roken in oktober het niveau van 1 januari heeft bereikt.

3. Deelname aan Stoptober heeft positief effect op stoppen met roken

De studie van het AMC biedt nieuw bewijs dat deelname aan Stoptober een belangrijk gunstig effect heeft op stoppen met roken.

Deelname aan Stoptober heeft niet alleen effect op rookgedrag, maar ook op het zelfvertrouwen die rokers en ex-rokers op langere termijn steunen in het stopproces.

Ben jij klaar om te stoppen met roken? Doe de test!

klaarvoordestop.nl

Onderzoek: Hartinfarct Is Beste Motivator Om Te Stoppen Met Roken

Wie na een hartinfarct stopt met roken, blijft vaak permanent van de sigaret af. Het maakt niet uit of de roker daarbij een antirookprogramma volgt. Dat blijkt uit onderzoek van promovendus Marjolein Snaterse.

Snaterse is docent-onderzoeker aan de HvA. Voor haar onderzoek volgde ze 824 hartpatiënten, waarvan 324 rokers bij vijftien ziekenhuizen.

Verhoogd risico

Wie een hartinfarct overleeft, heeft een verhoogd risico op een tweede hartinfarct of een andere hart- of vaataandoening. Patiënten wordt daarom op het hart gedrukt om hun leefstijl te ontdoen van zo veel mogelijk risico’s.

Het is belangrijk om bloeddruk, cholesterol, bloedsuikerspiegel en gewicht zo snel mogelijk op de juiste waarden te krijgen. Dat betekent regelmatig bewegen – minstens vijf keer per week een half uur – én stoppen met roken. Dat is de belangrijkste aanpassing.

Kransslagader

Een hartinfarct is vaak het gevolg van een aandoening aan de kransslagader. In 2017 waren er ongeveer 800.000 patiënten in Nederland met deze aandoening. Snaterse zegt in Het Parool:

‘Het verband tussen roken en vaatziekten is bij het brede publiek allang bekend. Een hartinfarct vloeit voort  uit een vernauwing van de kransslagader, waardoor er te weinig zuurstof naar het hart vloeit en patiënten een drukkend gevoel op de borst voelen.’

‘Als je dan in het ziekenhuis belandt, verhelpt een arts die vernauwing met een stent, maar dat betekent niet dat je aders na afloop gezond zijn. Je vaatwand is beschadigd en dus gevoelig voor verder beschadiging. En het allerbelangrijkst om dat te voorkomen is stoppen met roken.’

marjolein-snaterse

Stoppercentage

Snaterse onderzocht of de huidige stoppen-met-roken-programma’s voor rokers na een hartinfarct effectiever konden, door bijvoorbeeld individueel telefonisch begeleid te worden. Maar in vergelijking met de gebruikelijke zorg leidde dat niet tot een hoger stoppercentage.

‘Een hartinfarct is de beste motivator om te stoppen met roken. De meerderheid van de onderzochte rokers die stoppen na een hartinfarct konden dat prima zelfstandig en hebben geen behoefte aan een stoppen-met-roken-programma.’

Volgens Snaterse hebben rokers die stoppen helemaal geen behoefte aan hulp bij  het stoppen. Veel liever krijgen ze begeleiding om te voorkomen dat ze in gewicht aankomen. Ook wilden ze graag meedoen aan beweegprogramma’s.

Bron: Het Parool, HVA

Zo Zien Rokerslongen Er Na 20 Jaar Uit (Schokkende Video!)

Verpleegkundige Amanda Eller uit North Carolina postte afgelopen maand een filmpje op Facebook waarin ze pijnlijk het verschil laat zien tussen de longen van iemand die 20 jaar lang en pakje sigaretten per dag heeft gerookt en de longen van een niet-roker.

Bereid je voor op een nogal schokkende video die de gevolgen van intensief roken haarfijn in beeld brengt. Amanda voorzag haar filmpje dan ook van de retorische vraag: “Iemand nog een sigaretje?”

Niet alleen zien de longen van de roker er pikzwart uit – ze functioneren uiteraard ook veel minder dan de longen van een niet-roker. Roken heeft een nadelig effect op de longcapaciteit, waardoor minder zuurstof kan worden opgenomen.

Ook de elasticiteit van rokerslongen gaat achteruit. Daardoor stapelt lucht zich bij het uitademen op in de longen, wat tot ademnood kan leiden.

Jaarlijks 12.000 gevallen longkanker

In Nederland rookt nog altijd zo’n 25 procent van de bevolking. Jaarlijks wordt bij circa 12.000 mensen longkanker vastgesteld. In 9 van de 10 gevallen is roken de boosdoener.

Stoppen met roken heeft al na 24 uur een positief effect op je longen. Je longen beginnen aan een grote schoonmaak. Je hoest mogelijk slijm op. Alle koolmonoxide is al uit je lichaam verdwenen. De kans op een hartaanval is aanzienlijk gedaald als gevolg van een herstellend lichaam.

Na 72 uur: Meer energie, makkelijker ademen

Na 72 uur voel je dat je meer energie hebt. Ademen gaat makkelijker dan voorheen. Je longen gaan er echt op vooruit. Na 2 tot 12 weken is je longfunctie al aanzienlijk verbeterd. Na een maand is je conditie verbeterd en beweeg je makkelijker. Als je een rokershoestje had, is dit nu aan het verdwijnen.

Stoppen met roken maakt ademen makkelijker en verminder het hoesten. Dit is vooral omdat je longinhoud zich binnen negen maanden met zo’n 10 procent verbetert.

Longcapaciteit

Als je in de twintig of dertig bent, kan het effect van roken op je longcapaciteit niet echt merkbaar zijn, tenzij je natuurlijk een marathon probeert te lopen. De longcapaciteit neemt overigens natuurlijk wel gewoon af met de leeftijd.

Op hogere leeftijd kan een volledige longcapaciteit echter het verschil betekenen tussen een actief en gezond leven of een leven waarbij je met piepende ademhaling de trap op moet.

Kies ook voor een gezonder en fitter leven! Ontdek de beste methodes om te stoppen met roken >

quitcare

 

Meerderheid Nederlanders Vindt Dat Tabak Duurder Moet Worden

Bijna tweederde van alle Nederlanders is voorstander van een stevige verhoging van de accijnzen op tabak. Bij jonge volwassenen (18 – 24 jaar) ligt dat nog hoger: 73 procent. Dat blijkt uit een onderzoek van opiniepeiler Maurice de Hond.

Longarts Wanda de Kanter, voorvechtster in de strijd tegen tabak, en Frits van Dam van TabakNee.nl bespreken de recente uitkomsten donderdag met staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Blokhuis werkt momenteel aan nieuw beleid om het roken verder te ontmoedigen.

Hogere prijs is hét middel

Van Dam vindt de uitkomst van het onderzoek prachtig. “Het grote probleem is dat jongeren beginnen te roken en snel verslaafd raken. Veel onderzoek in het buitenland laat zien dat een hogere prijs hét middel is om jongeren van de sigaret af te laten blijven – want wie jong is, heeft minder geld.”

Mensen die vroeger rookten, en nu niet meer, zijn overwegend voorstander van hogere accijns: zo’n 60 procent zegt ’ja’. Ook de niet-rokers zijn voor, terwijl de meeste rokers vanzelfsprekend niet zitten te springen om hogere belastingen. Toch juicht 20 procent van de dagelijkse rokers het toe dat tabak duurder wordt gemaakt.

‘Haal tabak weg uit supermarkt en benzinepomp’

De Hond deed – in opdracht van TabakNee.nl – hetzelfde onderzoek twee jaar geleden ook. Opvallend is ook dat 63 procent van de ondervraagden vindt dat tabak weg moet uit supermarkten en benzinepompen en alleen nog verkocht mag worden in tabaksspeciaalzaken (dat was twee jaar geleden 56 procent).

Minimumleeftijd tabakverkoop: 21 jaar

Hoewel net als twee jaar geleden nog steeds 25 procent van de ondervraagden rookt, zijn de uitkomsten op alle vragen over tabaksontmoediging gestegen. Zo was twee jaar geleden nog ‘slechts’  55 procent voorstander van 21 jaar als minimumleeftijd om tabak te mogen kopen. Nu is dat 65 procent.

Opvallend is ook dat een meerderheid van de kiezers van alle politieke partijen voorstander is van accijnsverhogingen op tabak. “Je ziet dat steeds meer mensen dat zien als goed middel om te voorkomen dat jongeren gaan roken,” aldus Van Dam.

Bron: AD, Telegraaf

Antirookmedicatie Leidt Niet Tot Extra Hart- En Vaatziekten

Rokers die met ondersteuning van antirookmedicatie, zoals varenicline (Champix), bupropion (Zyban) of nicotinepleisters proberen te stoppen met roken, krijgen niet vaker een hartinfarct, CVA of andere cardiovasculaire complicaties dan lotgenoten die een placebo krijgen. Ook het eerste jaar na gebruik van deze medicatie is het cardiovasculaire risico niet verhoogd.

Dat blijkt uit de EAGLES-trial waaraan ruim 8000 rokers deelnamen en de follow-up-studie waaraan bijna 4600 van deze rokers deelnamen.

De EAGLES-trial is opgezet om psychiatrische bijwerkingen van medicatie op het spoor te komen. Op verzoek van het Europees Geneesmiddelen Agentschap en de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) breidden Pfizer en GlaxoSmithKline de trial uit met onderzoek naar de cardiovasculaire veiligheid.

Geen verschillen

Neal Benowitz en collega’s van onder meer de Universiteit van Californië vonden geen verschillen in het optreden van een breed scala aan hart- en vaatziekten bij de oorspronkelijke 8000 deelnemers, die in gelijke groepen waren gerandomiseerd tussen varenicline, bupropion, nicotinepleisters en placebo.

Ook de deelnemers aan de extra follow-up van een jaar hadden bij gebruik van de medicatie geen hoger risico op hart- en vaatziekten. Eerder publiceerden de onderzoekers al over de neuropsychiatrische veiligheid.

Antirookmedicatie: Champix meest effectief

De trial was niet bedoeld om de effectiviteit van de medicatie onderling te vergelijken. Tijdens de interventie waren de verschillen in ieder geval aanzienlijk: in de vareniclinegroep stopte 33,5% met roken, in de bupropiongroep 22,6%, in de pleistergroep 23,4% en in de placebogroep 12,5%. Uit bovenstaande trial blijkt evenwel opnieuw dat Champix (varenicline) een beproefd hulpmiddel is om te stoppen met roken.

Recordaantal Rokers Gestopt in 2017

Nooit eerder zijn zo veel mensen gestopt met roken als in 2017. Vorig jaar zwoeren 110.000 rokers de sigaret af.

Nooit eerder zijn zo veel mensen gestopt met roken als in 2017. Vorig jaar zwoeren 110.000 rokers de sigaret af. En: mensen die blijven roken, steken minder vaak een sigaret op. Dat blijkt uit cijfers van het CBS, in samenwerking met het Trimbos-instituut en het RIVM.

In 2017 rookte 23,1 procent van de volwassenen, oftewel 3,16 miljoen mensen, in meer of mindere mate. Een jaar eerder waren er nog 3,27 miljoen rokers (24,1 procent).

De daling is de grootste die de onderzoekers tot nu toe zagen. Sinds 2015 neemt het aantal rokers steeds sneller af. Voorheen was het percentage rokers jarenlang stabiel en rookte ruim een kwart van alle 18-plussers.

‘Grote stap vooruit’

Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid spreekt van een grote stap vooruit. “Dit betekent dat meer dan 100.000 Nederlanders veel gezonder leven met een veel kleinere kans op kanker en hart- en vaatziekten.”

Antirookbeleid

Het antirookbeleid van de afgelopen jaren lijkt zijn vruchten af te werpen. Pakjes sigaretten en shag zijn voorzien van afschrikwekkende plaatjes en ontdaan van alle glitter en glamour. Daarnaast hebben veel supermarkten tabak al verstopt in kastjes of laden.

Naast de 110.000 stoppers is een grote groep Nederlanders die dagelijks een peuk opstak minder gaan roken of ook gestopt. In 2017 paften nog 2,35 miljoen mensen dagelijks, 170.000 minder in vergelijking met het jaar daarvoor. Mannen staken afgelopen jaar veel vaker een sigaret op dan vrouwen; hoogopgeleiden veel minder vaak dan laagopgeleiden.

Floris Italianer, voorzitter van de Alliantie Nederland Rookvrij, spreekt van een positieve ontwikkeling. “Dit bevestigt dat het mogelijk is om met de juiste mix van maatregelen, gezondheidsprogramma’s en campagnes het aantal rokers terug te dringen. En dat is goed nieuws voor de volksgezondheid, maar ook voor onze jeugd.”

20.000 tabaksdoden per jaar

Nog steeds sterven jaarlijks 20.000 mensen in Nederland aan de gevolgen van roken. En elke week raken nog altijd honderden jongeren verslaafd. Vandaag start Blokhuis daarom gesprekken met maatschappelijke partners over nieuwe, concrete antitabaksmaatregelen.

Blokhuis, die onlangs de oorlog verklaarde aan het roken, zal de afspraken vastleggen in een Nationaal Preventieakkoord. “Er zijn nog geen knopen doorgehakt, maar alles is bespreekbaar. We willen echt meters maken in het dichterbij brengen van een rookvrije generatie,” aldus de bewindsman.

Vorig jaar werd bekend dat de sigarettenautomaat vanaf 2022 wordt verbannen uit de horeca. Daarnaast verdwijnen binnen twee jaar de rookruimtes in kroegen en restaurants.

Bron: AD

Stoppen met roken? Ontdek de beste stopmethodes >

Ik Stop Ermee Verzint Hoog Slagingspercentage Ex-rokers

Stichting Ik Stop Ermee zegt 20 duizend klanten per jaar in vier uur tijd van rokers ex-rokers te maken. Het succes van de zaalcursus is gebaseerd op het hoge slagingspercentage dat de stichting noemt: 81 procent van de rokers stopt. Nu blijkt dat die claim afkomstig is uit een niet bestaand onderzoek.

Het vermeende onderzoek zou in 2011 zijn uitgevoerd door de Rijksuniversiteit Groningen. Op het onderzoeksrapport prijken het logo en de naam van de universiteit, maar een woordvoerder laat weten dat de zogenaamde opstellers ervan nooit verbonden zijn geweest aan de RUG. Ook andere personen en organisaties in het rapport weten nergens van of zijn onvindbaar, meldt de Volkskrant.

‘De RUG is kortom op geen enkele manier betrokken geweest bij de uitvoering of rapportage van het onderzoek.’

Hugo Hairwassers, oprichter van Ik Stop Ermee, heeft het percentage van 81 procent inmiddels van de website verwijderd. Wel houdt hij vol dat er een onderzoek heeft plaatsgevonden, uitgevoerd door studenten die hij zelf heeft gezien.

Volgens hem heeft een inmiddels ontslagen collega deze studenten destijds een onderzoeksopdracht gegeven. Hairwassers kwam er naar eigen zeggen onlangs achter dat de namen onder het onderzoek niet kloppen. ‘Dat is natuurlijk fout.’ Toch vindt hij de commotie over ‘een cijfer uit 2011’ overtrokken. ‘Bijna iedereen komt via via bij ons terecht. Dat is de reden waarom wij succesvol zijn. Ik doe in mijn beleving goed werk.’

Een stuk lager

De afgelopen maanden kwam de populaire cursus van Ik Stop Ermee geregeld in de media. De Volkskrant woonde in november een avond in een Udens theater bij en sprak Hairwassers over zijn methode. Hij noemde het percentage van 81 procent toen ‘te hoog’, nieuw onderzoek was aanstaande.

Bij het Leids Universitair Medisch Centrum loopt sinds 2015 een onafhankelijk onderzoek naar het effect van de Ik Stop Ermee-cursus, maar het LUMC zegt in afwachting op wetenschappelijke publicatie geen percentage te kunnen noemen.

Het ligt een stuk lager dan 81 procent, zei coördinator Miriam de Kleijn in november tegen de Volkskrant. Wel noemde ze de uitkomst ‘verrassend positief’.

‘De cursus is zeker niet voor iedereen zaligmakend, maar lijkt behoorlijk effectief te zijn, zeker afgezet tegen stopresultaten van andere methoden en gezien het feit dat het maar een eenmalige bijeenkomst is.’

Woordvoerder Koen Venekamp van Zorgverzekeraars Nederland stelt dat zorgverzekeraars verschillende stoppen-met-rokencursussen vergoeden, maar dat die van Ik Stop Ermee niet voldoet aan door de overheid opgestelde richtlijnen en daarom – anders dan de stichting belooft – niet wordt vergoed.

Top-10 stopmethoden >

Eén Sigaret Per Dag Vergroot Al Risico Op Hart- En Vaatziekten

Wie een sigaret per dag rookt, heeft alsnog veel kans op een coronaire hartziekte of beroerte. Dat blijkt uit een grootschalige studie van het University College London.

Het idee bestaat dat als je drastisch minder gaat roken, dat ook je risico’s op ziekten sterk verminderen. “Dit klopt inderdaad als het gaat om kanker,” zegt onderzoeker Allan Hackshaw, “maar wat betreft de kans op hart- en vaatziekten en een beroerte geldt dit niet.”

In totaal werden in de studie 141 onderzoeken naar de gevolgen van roken voor de gezondheid bestudeerd. In al deze studies stond de invloed van roken op een hart- en vaatziekte of beroerte centraal. De onderzoekers bekeken in hoeverre het roken van dagelijks één, vijf en twintig sigaretten had op een beroerte en coronaire hartziekte.

Vrouwen lopen verhoogd risico

De resultaten van de drie subonderzoeken werden vervolgens met elkaar vergeleken. Daaruit bleek dat de kans op hart- en vaatziekten nog altijd aanzienlijk is als iemand één sigaret per dag rookt. Vooral vrouwen uit deze groep zouden een verhoogde kans hebben om ziek te worden.

De onderzoekers benadrukken dat de verschillende bekeken studies niet allemaal dezelfde resultaten laten zien, maar dat uit vrijwel alle onderzoeken blijkt dat de kans op een coronaire hartziekte bij één sigaret per dag in vergelijking met twintig zeker groter is dan de verwachte 5 procent.

Conclusie: ga niet minderen met roken, maar stop echt volledig als je het risico op een hart- en vaatziekte drastisch wil verminderen.

Onderzoek: Bijna 70 Procent Na Eerste Sigaret Verslaafd

De meeste mensen die uit nieuwsgierigheid een keer een sigaret opsteken, ontwikkelen een dagelijkse gewoonte. Bijna 70 procent raakt verslaafd aan roken. Dat blijkt uit onderzoek van de Queen Mary University of London.

Ruim drie op de vijf mensen die een keer een sigaretje uitprobeert, is na verloop van tijd een roker. Dat komt doordat de de eerste sigaret die je ooit rookte vaak al een verslaving triggerde.

Engelse onderzoekers kwamen er achter dat die eerste kennismaking met nicotine je al in zijn greep kan houden. Met de relatief nieuwe e-sigaretten ligt het anders, blijkt: mensen zijn minder snel geneigd dagelijks te gaan roken wanneer zij gebruik maken van een elektrische sigaretten.

Verrassend klein

In totaal werd informatie van 215.000 mensen opgenomen in het onderzoek. Van deze groep mensen stelde 60 procent dat ze ooit een sigaret hadden gerookt; 69 procent gaf aan later dagelijkse te zijn gaan roken.

“De stap van het voor de eerste keer roken naar dagelijks roken is verrassend klein,” stelt hoofdonderzoeker Professor Peter Hajek. “Dit is de eerste keer dat we met zoveel data hebben bewezen wat een eerste ervaring met roken met je doet.”

Stoppogingen

Bijna een kwart (24 procent) van de Nederlandse volwassenen gaf in 2016 aan (wel eens) te roken, meldt het CBS. Jaarlijks proberen tussen de 300.000 en 500.000 Nederlanders als goed voornemen te stoppen met roken, stelt het Trimbos Instituut. Andere bronnen spreken van een miljoen rokers die jaarlijks een stoppoging doen.

Ex-rokers hebben gemiddeld 2,5 serieuze stoppogingen nodig voordat ze de sigaret voorgoed vaarwel zeggen.


Wat zijn jouw ervaringen met je eerste sigaret? Laat het ons weten. Je kunt hieronder een reactie achterlaten.

Zieke Roker Die Stopt Leeft 5 Jaar Langer

Een roker met een hart- of vaataandoening die stopt met zijn verslaving leeft gemiddeld vijf jaar langer dan wanneer hij door rookt. De kans op een volgende hart- of vaatziekte wordt gemiddeld met tien jaar uitgesteld.

Dat blijkt uit een promotieonderzoek van arts-onderzoeker Johanneke van den Berg van UMC Utrecht.

Stoppen ook zinvol voor 70-plusser

“Ook op hoge leeftijd heeft stoppen met roken nog altijd zin. Zelfs als je de zeventig gepasseerd bent. Uit het onderzoek blijkt dat ‘doorrokers’ meer last van hun vaten krijgen en ook de kans op een tweede hart- of vaatziekte is significant groter.”

Het effect van stoppen met roken is volgens Van den Berg groter dan preventieve behandelingen zoals het slikken van bloeddruk- of cholesterolverlagende medicijnen.

Onderzoek onder zieke rokers

Van den Berg deed onderzoek onder bijna 5000 patiënten met hart- of vaatziekten. Een derde van hen bleef roken na bijvoorbeeld een eerste hartaanval, herseninfarct of dotterbehandeling.

Van den Berg wil dat er meer voorlichting komt over de gevaren van roken én de gevolgen van overgewicht.

Elk jaar 19.000 doden door roken

Roken is in Nederland een van de belangrijkste doodsoorzaken. Nederland telt ruim 3,5 miljoen rokers en 2 miljoen van hen zullen door roken overlijden. Elk jaar sterven circa 19.000 mensen als gevolg van roken en 20 tot 30 procent van alle kanker wordt veroorzaakt door roken.

In 2014 overleden in Nederland 19.200 mensen van twintig jaar en ouder aan de directe gevolgen van roken. De werkelijke sterfte die gerelateerd is aan roken ligt hoger, omdat het effect van passief roken nog niet is verdisconteerd.

Voordelen stoppen met roken

De voordelen van stoppen met roken merk je al vrij snel nadat je je laatste sigaret hebt uitgedrukt:

  • Na 8 uur is de overmatige koolmonoxide uit je lichaam verdwenen
  • Na 5 dagen is de meeste nicotine uit je lichaam verdwenen
  • Na 1 week merk je dat je geur en smaak verbeteren
  • Na 1 maand is je huid zichtbaar in betere conditie
  • Na 3 maanden begint je longfunctie te verbeteren
  • Na 1 jaar is het risico op hartaandoeningen gehalveerd

Kortom, je hebt alle reden om te stoppen met roken – ongeacht je leeftijd.

Lees ook dit artikel waarin staat dat stoppen met roken op elke leeftijd loont.